Emine ATAOĞLU
Y. Peyzaj Mimarı
emine.ataoglu@ibb.gov.tr
18.03.2013

PEYZAJ TASARIMINDA PROJELENDİRME SÜRECİ

Peyzaj, belli bir görüş açısından bakıldığında algılanan manzaranın bütününe ait bir kavramı ifade eder. Peyzaj tasarımı en basit anlamda bu manzaranın tasarlanmasını hedefleyen çalışmaların bütünüdür. Peyzaj mimarının görevi, proje alanının mevcut durumunun doğal (topografya, bitki örtüsü, toprak, jeoloji, iklim ve dış çevresel faktörler v.s.) ve kültürel (alanın sosyo-kültürel durumu, tarihi yapısı, ekonomik, teknolojik durumu, alt yapıları, anıt değerler v.s.) açılardan sağlıklı bir analizini yapmak ve bilimsel veriler ışığında elindeki bilgiler ile yürürlükteki yasal yükümlülükler doğrultusunda kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayacak, yenilikçi ve tutarlı tasarımlar eşliğinde uygulanabilir projeler üretmektir.

Peyzaj mimarlığı disiplini, 1/1 ölçekten 1/50000 ve üstü ölçeklere kadar geniş bir perspektifte çalışmalar yapmaktadır. Peyzaj projeleri başlığı altında, çalışmanın konusuna göre konut bahçesinin peyzaj tasarımından, bir kentin hatta bir bölgenin peyzaj planlama çalışmalarına göre değişen ölçek ve içerikte çalışmalar üretilmektedir. Kurumumuzun çalışma konuları kapsamında peyzaj tasarımının projelendirme süreci Planlama Şefliği tarafından yürütülmektedir. Bu konular genel başlık olarak; Park Projeleri, Cadde ve Kavşak Ağaçlandırma Projeleri ,Tem –E5 Karayolu Güzergahı Peyzaj Projeleri , Kamu Kurumlarından Gelen Talepler başlıkları altında, küçük, orta ve büyük ölçekli olarak, peyzaj projeleri ve kentsel tasarım projeleri olarak çalışılmaktadır.

Peyzaj tasarım ve planlama aşamaları projenin içeriğine ve büyüklüğüne göre süreçleri gelişse de genelde;

  • Alan seçimi
  • Survey çalışmaları
  • Çalışma alanı analizi
  • Alan strüktür diyagramı (Leke Plan)
  • Avan Proje (Ön Proje)
  • Uygulama Projesi (Kesin Proje) gibi süreçlerden geçerek sonuç ürüne ulaşılır.

Alan seçimi: Peyzaj projesinin ilk aşamasını oluşturur. Sokak, cadde, refüj ve meydan düzenlemeleri, parklar, yaya bölgeleri, metro çıkışları, açık maden işletmeciliği sonrası doğa onarımı, botanik bahçeleri, baraj ve çevresi düzenlemesi, şev tahkimatı, kumul stabilizasyonu, piknik ve kamping alanları, hayvanat bahçeleri, kıyılar, tarihi ve doğal sit alanları, kent ormanları ve korulukları, pazar yerleri, mezarlıklar, üniversite kampüsleri vb. kamusal açık ve yeşil alanlar ile özel mülkiyette bulunan konut, ticaret, sanayi vb. gibi tüm açık ve yeşil alanlar peyzaj projelerinin çalışma alanlarıdır.

Kurumumuzun çalışma alanları ise mülkiyetinde sorun olmayan, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planları (NİP) ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında (UİP) yeşil alan, park alanı, çocuk bahçesi, ağaçlandırılacak alan, koru alanı, meydanlar, bölge parkı, cadde ve kavşaklar ile Kamu hizmeti yapan Kurum ve Kuruluşların yeşil alanlarını kapsamaktadır.

Survey çalışmaları: Çalışma alanına ait halihazır harita ile birlikte, arazide, yerinde yapılan çalışmadır. Doğru projeler üretmek için alanın ve çevresinin fiziksel yapısının ayrıntılı analizi şarttır. Tasarım yapılacak alanın topografik yapısını gösteren harita ya da son durumunu gösteren plan kotelerinin çıkarılması en önemli survey aşamasıdır. Bunun yanı sıra alanın toprak yapısının, hidrolojik özelliklerinin ve varsa drenaj problemlerinin tespiti yapılır ve harita üzerinde işaretlenir. Alanın mevcut bitki dokusu incelenip, bitki rölevesi çıkarılır, korunmaya değer veya tescilli anıt ağaç özelliğindeki ağaçlar harita üzerinde işaretlenir. Tescilli olmayan fakat peyzaj mimarı tarafından, yaşı, boyu, gövde yapısı gibi boyutsal ya da tarihi, folklorik ya da mistik gibi kültürel özellikleri sebebiyle anıt ağaç olarak önerilmesi kararı alınan ağaçlar, Tabiat Varlıkları Koruma Kurullarına başvuru yapılarak tescillenebilmektedir. Alanın çevresiyle olan ilişkileri de ayrıca bu aşamada irdelenerek, iklimsel faktörler; hakim rüzgar yönleri de harita üzerine işaretlenir. Alandaki iyi ve kötü görüntü noktaları, odak noktaları ve anıt yapıların surveye işaretlenmesi görsel peyzaj değerlerinin korunması açısından önemlidir. Elde edilen tüm verilen harita üzerinde işaretlenmesiyle survey çalışması ortaya çıkmaktadır. Bu aşamada alanın mevcut durumuna ait fotografların çekilerek ayrı bir fotograf paftası ya da survey paftasına eklenmesi, alanın görsel olarak algılanabilirliğini arttırmaktadır.


Şekil 3-4-5-6 : Proje alanının çevre verileri analizleri

 


Şekil 7 : Proje alanının survey paftası

 

Çalışma alanı analizi: Arazide yapılan tüm tespitler sonucunda oluşturulan survey çalışması ile korunması veya alandan kaldırılması gereken doğal ve kültürel yapıların analizinin yapıldığı planlama aşamasıdır.

Alan strüktür diyagramı (Leke Planı): Proje alanı için, bu alanın ihtiyaçları olan çeşitli fonksiyonlarla beraber kurgulandığı, tüm bu fonksiyonların alan içerisinde nerede yer alması gerektiğini gösteren lekeler bütünüdür. Tasarımın en temel aşamasıdır. Örneğin, bir park alanı için meydan, çocuk oyun alanları, spor alanları ve dinlenme alanları gibi fonksiyonların ve sirkülasyon yapısının beraberce düşünüldüğü ve parkın hangi bölümlerinde yer alması gerektiğinin de çözüldüğü planlama aşamasıdır.

Avan Proje (Ön Proje): Proje alanına, ihtiyaç programı ile alanın kültürel ve doğal verileri doğrultusunda leke planlarında oluşturmuş olduğu fonksiyon alanlarının, sirkülasyon yapısının, alan büyüklüklerinin, açık kapalı alan ilişkilerinin ve alanın çevre yapısıyla olan ilişkilerinin kurulduğu ve projenin temel ilkelerinin belirlenmesini içeren aşamadır. Proje alanın büyüklüğüne göre 1/5000, 1/1000, 1/500, 1/200, 1/100 gibi ölçeklerde olabilir.


Şekil 8 : Proje alanının alan kullanım projesi çalışması

 

Şekil 9 : Proje alanının avan proje çalışması

Uygulama Projesi (Kesin Proje): Ön projenin çeşitli tartışma ve revizyon aşamalarından sonra olgunlaşmış ve onaylanmış halinin üzerinde; kot ve arazi çözümlerinin, malzemelerin, yapısal ve bitkisel metrajların, detay referanslarının, kentsel donatı ve bitki düzenlemelerinin olduğu kesin projedir. Tasarımın uygulamaya hazır son durumunu detay proje kataloğu ve raporuyla beraber gösteren projedir. Uygulama projesi kapsamında sulama, elektrik projeleri ve mimari donatılara ait detay projeleri de hazırlanmaktadır.


Şekil 10 : Proje alanının uygulama projesi – yapısal tasarım paftası

 


Şekil 11 : Proje alanının uygulama projesi – bitkisel tasarım paftası

 


Şekil 12 : Proje alanına ait kesitler

 

Uygulama projelerinin tasarımına ait 3 boyutlu görselleştirme çalışmalarıyla birlikte sunulması, projenin algılanabilirliğini arttırdığından her geçen gün önem kazanan bir konudur.

                                                                                                                                                      

Şekil 13-14-15-16-17-18 : Proje alanına ait 3 boyutlu görselleştirme çalışmaları

 

Kaynak: Metinde Fatih 50. Yıl Parkı Kentsel Tasarım Projesi’ne ait çalışmalara yer verilmektedir.

Yazarın Son Yazıları

BELEDİYE BAŞKANIMIZ
DAİRE BAŞKANIMIZ
MÜDÜRÜMÜZ
YAZARLARIMIZ
   
BU AY YAPILACAKLAR
Kasım ayının ikinci yarısından itibaren, bahçe içerisinde yeri değiştirilmek istenen bitkiler,söküm tekniğine uygun bir şekilde sökülerek istenilen yere dikilebilir.
Bu ay dikim ayı olduğu kadar budama ayıdır da. Sonbahar budaması özellikle çiçeklerini baharda meydana getirdikleri sürgünler üzerinde veren ağaççık ve süs çalıları için önemlidir.
Meyve ağaçları ve diğer bitkiler yanmış, elenmiş ve fumige edilmiş organik gübre veya inorganik gübre takviyesi ile kış aylarının etkilerinden korunabilir.
Kış mevsimi boyunca çiçek açan mevsimlik çiçekler ( hercai menekşeler,çuhalar, vs.) ve soğanlı bitkiler dikilir.
Kasım ayı boyunca çim alanlarda yapılacak işler;dökülen yaprakların temizliği eğer böcek gibi zararlılar görülüyorsa onların ilaçlanarak uzaklaştırılmasıdır.